Co to jest ADHD

Diagnoza zaburzeń hiperkinetycznych

O zespole nadpobudliwości psychoruchowej mówimy tylko wtedy, gdy objawy te są niewspółmierne do wieku i poziomu rozwoju dziecka,

a także stają się źródłem wyraźnych niepowodzeń w domu i szkole, niekorzystnie wpływają na życie rodzinne, naukę i rozwój dziecka.

Objawy nadpobudliwości psychoruchowej najczęściej występujące u dzieci w poszczególnych grupach wiekowych:

• do 3 roku życia - nadmierna ruchliwość, ale w tym wieku trudna do oceny.

• w wieku przedszkolnym - nadruchliwość, impulsywność, agresja wobec innych dzieci. Trudno powiedzieć, które z tych dzieci będą nadal nadruchliwe w szkole.

• w wieku szkolnym - zaburzenia koncentracji i uwagi, stopniowe ustępowanie objawów.

• u dorastającego - wewnętrzny niepokój, nieuporządkowane.

Przykładowe typowe zachowania dla dziecka z ADHD

Zaburzenia uwagi	Nadruchliwość	Nadmierna impulsywność
Bardzo długo zabiera się do odrabiania lekcji	Biega w kółko, jest stale w ruchu	Nie potrafi czekać na swoją kolej
Nie potrafi na długo skupić się \|w czasie pracy	Nie potrafi wysiedzieć w ławce przez całą lekcję, chodzi po klasie	Wyrywa się z odpowiedzią nie czekając na pozwolenie
Wszystkie znajdujące się wokół niego przedmioty rozpraszają go	Wspina się na wszystkie meble	Przebiega przez jezdnię bez sprawdzania czy nie nadjeżdża samochód
Nie potrafi dokończyć wielu czynności	Ciągle się wierci	Trudno jest mu odwlec wykonanie ważnej dla niego czynności
Ma kłopoty z zapamiętaniem przyswajanego materiału	ogląda telewizję jeszcze coś robiąc	Często wtrąca się do rozmowy innych
Nie słyszy i nie odpowiada na polecenia	Woli zabawy ruchowe niż siedzenie w jednym miejscu	Przypadkowo i nieumyślnie niszczy różne rzeczy
Nie pamięta co było zadane w szkole, co trzeba przynieść na następną plastykę	Nie usiedzi przy stole na imieninach u cioci	Nie potrafi zaplanować swojej pracy
Gapi się przez okno, zamiast się uczyć	je śniadanie, biegając po kuchni	Nie potrafi zrobić czegoś w określonej kolejności

35 zalet dzieci z ADHD

1. Mają mnóstwo energii

2. Próbują nowych rzeczy, ryzykują

3. Są gotowe do rozmowy, do długiej

rozmowy

4. Dobrze dogadują się z dorosłymi

5. Potrafią robić wiele rzeczy naraz

6. Są inteligentne - wiele utalentowanych osób miało ADHD

7. Potrzebują mniej snu.

8. Mają wspaniałe poczucie humoru

9. Bardzo dobrze opiekują się młodszymi dziećmi

10. Są spontaniczne

11. Dostrzegają szczegóły, których inni nie dostrzegają

12. Rozumieją jak to jest, gdy ktoś dokucza lub ma problemy - rozumieją inne dzieci

13. Potrafią myśleć niekonwencjonalnie

14. Chętnie pomagają innym

15. Są radosne i entuzjastyczne

16. Są obdarzone wielką wyobraźnią

17. Są komunikatywne

18. Chętnie zawiera przyjaźnie

19. Mają wspaniałą pamięć

20. Są odważne

21. Są towarzyskie

22. Są czarujące

23. Są ciepłe i czułe

24. Są troskliwe

25. Są dociekliwe

26. Szybko wybaczają

27. Są szczere

28. Nigdy się nie nudzą

29. Potrafią wczuć się w sytuację innych

30. Intuicyjnie robią wiele rzeczy

31. Są chętne do zabawy

32. Są uczciwe

33. Są optymistyczne

34. Są ciekawe świata

35. Są wrażliwe i towarzyskie

10 próśb dziecka nadpobudliwego

Pamiętaj o dziesięciu podstawowych prośbach dziecka nadpobudliwego, które zawierają całą esencję i wykładnię skutecznego postępowania z nim.

Oto one :

1. Pomóż mi skupić się na jednej czynności.

2. Chcę wiedzieć, co się zdarzy za chwilę.

3. Poczekaj na mnie, pozwól mi się zastanowić.

4. Jestem w kropce, nie potrafię tego zrobić, pokaż mi wyjście z tej sytuacji.

5. Chciałbym od razu wiedzieć, czy to, co robię, jest zrobione dobrze.

6. Dawaj mi tylko jedno polecenie

naraz.

7. Przypomnij mi, żebym się zatrzymał i pomyślał.

8. Dawaj mi małe zadania do wykonania, kiedy cel jest daleko

gubię się.

9. Chwal mnie choć raz dziennie, bardzo tego potrzebuję.

10. Wiem, że potrafię być męczący, ale czuję, ze rosnę, kiedy okazujesz mi, jak mnie kochasz !

Jak pomóc dziecku nadpobudliwemu psychoruchowo ?

Każde dziecko potrzebuje wiele zrozumienia, ale dziecku nadpobudliwemu jest ono szczególnie potrzebne. Warto pamiętać, że jego zachowanie, męczące dla otoczenia jemu samemu sprawia również poważne problemy.

Jeśli przyjąć, że u podłoża nadpobudliwości leży zaburzenie mechanizmu hamowania zachowania, opóźniający z kolei nabycie zdolności uwewnętrzniania i realizowania opisanych wcześniej czterech funkcji wykonawczych, to dzieciom z ADHD można pomóc :

• organizując im środowisko zewnętrzne ( uporządkowane otoczenie to ważny element ewentualnego leczenia farmakologicznego. Takie dziecko żyje w świecie wewnętrznego niepokoju i dlatego świat wokół niego powinien być uporządkowany.

• Dziecko nadpobudliwe potrzebuje więcej zrozumienia , tolerancji i cierpliwości ze strony dorosłych. Warto pamiętać, że jego zachowania, męczące dla otoczenia, jemu samemu sprawiają również poważne problemy, trudniej mu znaleźć przyjaciół, trudno odnieść sukces, trudniej usłyszeć pochwały.

• Wprowadzaj porządek i rutynę. Większość dzieci lubi, kiedy rytm dnia jest stały. Znana pora wstawania, posiłków, obowiązków i kładzenia się spać. Daje im to poczucie bezpieczeństwa i stałości. Poza tym układ nerwowy i cały organizm dziecka ma czas na regenerację.

• Ograniczaj bodźce. Ponieważ dziecko łatwo się rozprasza, należy się starać by w domu był spokój. Należy unikać puszczania głośnej muzyki, zapraszania często i wielu gości naraz trzeba ograniczać przesiadywanie przed telewizorem czy komputerem. Trzeba dbać o to, by dziecko mogło się skupić na jednej czynności. Kiedy je, niech nie gra radio. Kiedy czyta, niech nie je itd.

• Mów jasno i wyraźnie. Staraj się, by to, co mówisz, było jak najbardziej konkretne. Zamiast ogólnego:" znów nie posprzątałeś pokoju ", powiedz raczej: "pościel łóżko". Zamiast "ale z ciebie niezdara" powiedz: 'trzymaj filiżankę za ucho ". I nie dawaj dziecku zbyt dużo możliwości wyboru.

• Staraj się planować. Dzieci nadpobudliwe wytrąca z równowagi wszystko, co jest nagłe i niespodziewane. Dlatego jest dobrze w domu

• Przewiduj za dziecko wydarzenia. Rozkładaj jego przyszłe zadania na prostsze, mniej odległe czynności i natychmiast nagradzaj dziecko. Celem tych zabiegów jest zastąpienie dziecka wewnętrznych, niewłaściwie funkcjonujących systemów informacji, zasad i motywacji.

• Zadbaj o miejsce pracy dziecka. Każde dziecko w wieku szkolnym, a zwłaszcza nadpobudliwe powinno mieć wygodne i ciche miejsce pracy, z małą ilością przedmiotów dookoła. Najlepszy będzie jasny blat, lampa i dwa pojemniki : na kredki i na długopisy. Miejsce do pracy powinno być jasne i nie zagracone.

• Kąpiel dziecka nadpobudliwego traktuj nie tylko jako zabieg higieniczny ale też jako doskonały moment do relaksu i wyciszenia.

• Staraj się interweniować w sytuacjach konfliktowych, w jakie uwikłało się twoje dziecko, reguluj jego zachowania, ucz go innego sposobu negatywnych uczuć.

• zachęcaj dziecko do wykonywania rożnego rodzaju prac plastycznych, które pomogą mu uzewnętrznić jego uczucia.

• Staraj się dostosować tempo pracy i zabawy do możliwości psychofizycznych dziecka.

• Zapewnij dziecku specjalistyczną pomoc psychologiczno - pedagogiczną w momencie, gdy dziecko zaczyna mieć problemy w nauce.

• Daj dziecku szansę wypowiadania się, jednocześnie porządkuj jego wypowiedzi, pamiętając o tym, że dziecko ma skłonność do udzielania pochopnych odpowiedzi.

• Staraj się budzić zainteresowania dziecka i angażować go w bardzo konkretnym działaniu.

• Bądź elastycznym rodzicem. Pamiętaj, że twoje wypróbowane metody wychowawcze mogą cię zawieść. Dziecko nadpobudliwe wymaga jasno określonych reguł ale nadmierny rygoryzm często daje odwrotny skutek do zamierzonego.

• Nie obwiniaj się . Nic dziwnego, że mając w domu tak żywe dziecko, często niesforne i ty- rodzic stajesz się impulsywna i nie postępujesz" właściwie'. Jeśli zdarzy ci się zareagować agresją spróbuj sobie wybaczyć. Po prostu przeproś dziecko i działaj dalej. Jeśli napady furii zdarzają się to zwróć się o pomoc do specjalisty.

• Ucz się skutecznych metod radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Pracuj nad własnymi emocjami, ucz się tzw. Komunikacji otwartej. W tym celu, jeżeli jest to tylko możliwe bierz udział w "Szkole dla Rodziców".

• Staraj się konfrontować dziecko z konsekwencjami swoich zachowań.Przypominaj i podpowiadaj mu, jak ma postępować, aby lepiej zorganizować czas i móc korzystać z rozmaitych wskazówek.

• Staraj się współpracować ze szkołą, przedszkolem do którego uczęszcza twoje dziecko - dbaj o jego pozytywny wizerunek w oczach innych.

• Możesz, po konsultacji z lekarzem podawać leki. Poprawiają one zdolność hamowania i regulowania impulsywnych zachowań. Współczesne leki zapewniają znaczną poprawę w zachowaniu dzieci z ADHD. Dzieci stają się mniej impulsywne, lepiej zapamiętują, przejawiają większą samodzielność, dzięki temu staja się bardziej lubiane w gronie kolegów i nauczycieli.

• Baw się razem z dzieckiem. Są zabawy, które mogą powoli ale dość skutecznie mogą pomóc wyciszyć dziecko i poprawić jego funkcjonowanie szkolne i społeczne

• Przypominaj dziecku o pewnych obowiązkach, umieszczając, np. karteczki z różnymi napisami w widocznych miejscach.

• Podsuwaj dziecku rozwiązania alternatywne. Zamiast mówić, żeby przestało coś robić, staraj się mu posunąć, co mogłoby zacząć robić.

Sławni „nadpobudliwcy”

Alexander Graham Bell ( 1862/1939 ) wynalazca telefonu,

Lewis Carrol ( 1832/1898 ) napisała Alicję w krainie czarów,

Cher, aktorka i piosenkarka,

Sir Winston Churchil - mąż stanu,

Bily Cosby.aktor,

Salvador Dali ( 1904/1989 ),

Walt Disney.filmowy odkrywca i producent,

Thomas Edison ( 1847/1931 ),

Albert Einstein ( 1879/1955 ),

Malcolm Forbes ( 1919/1990 ) założyciel magazynu

Forbes dla elit finansowych,

Whoopi Goldberg ( 1955 )aktorka,

Dustin Hoffman, aktor,

Michael Jordan,koszykarz,

John F. Kennedy ( 1917/1963 )prezydent 1961/63,

JohnLennon( 1940/1980),

Steve McOueen ( 1930/1980 ),

Pablo Picasso (1892/1973 ),

Muhammad Anwar -Sadat ( 1918/1981 ) Prezydent Egiptu, laureat Pokojowej Nagrody Nobla

Agatha Christie (1890/1976)

Ernest Hemingway ( 1899/1961 ) - pisarz,

Kirk Douglas – aktor.

Książki, które warto przeczytać

1. Dzieci i młodzież w kłopocie : poradnik nie tylko dla psychologów / Julian

Elliott, Maurice Place ; tł. [z ang.] Małgorzata Babiuch. - Warszawa : Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 2000.

2. Dzieci nadpobudliwe psychoruchowe /

Hanna Nartowska. - Warszawa : Państwowy Zakład Wydawnictw Szkolnych, 1972

3. Dziecko nadpobudliwe / Teresa Opolska,

Elżbieta Potempska. - Warszawa : Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej Ministerstwa Edukacji Narodowej, 1998.

4. Dziecko nadpobudliwe : program korekcji

zachowań / Teresa Opolska, Elżbieta Potempska. - Wyd. 2. - Warszawa : Centrum Metodyczne Pomocy Psychologiczno-Pedagogicznej Ministerstwa Edukacji Narodowej, 1999.

5. Jak postępować z dzieckiem z uszkodzeniem mózgu czyli

opóźnionym umysłowo, upośledzonym umysłowo, z dziecięcym porażeniem mózgowym, z zaburzeniami emocjonalnymi, spastycznym, wiotkim, sztywnym, z padaczką autystycznym, atetotycznym, nadpobudliwym, z zespołem Downa / Glenn Doman ; [tł. z ang. Ewa Kluck i Bartosz Sztyma]. - Poznań : "Protext", 1996.

6. Nadpobudliwe i niespokojne dzieci w przedszkolu : poradnik dla

wychowawców i rodziców / Wolf-Wedigo Wolfram ; [tł. z niem. Magdalena Jałowiec]. - Kielce : "Jedność", 2002.

7. Twoje nadpobudliwe dziecko : poradnik dla rodziców / Gordon Serfontein ;

przeł. [z ang.] Jacek Jankowski. - Warszawa : Prószyński i S-ka, 1999.

8. Wychowanie dziecka nadpobudliwego / Hanna Nartowska. - Wyd. 4. –

Warszawa "Nasza Księgarnia", 1986.

9. Zrozumieć dziecko z nadpobudliwością psychoruchową: poradnik

dla rodziców i nauczycieli / Paul Cooper, Katherine Ideus ; [tł. tekstu najeż. poi. Oleg Licholet]. -Warszawa : Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, 2001.