Czym jest dysleksja?

Dysleksja to specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu u dzieci i młodzieży o prawidłowym rozwoju umysłowym. Zaburzeniom procesu czytania i pisania przypisywano różne przyczyny, powstało więc wiele koncepcji wyjaśniających etiologię tych zaburzeń. Aktualnie określa się je trzema odrębnymi nazwami takimi jak dysleksja, dysortografia i dysgrafia:

• Dysleksja - to niemożność nabycia umiejętności czytania.
• Dysortografia - to niemożność nabycia umiejętności poprawnego pisania (występowanie wszelkiego typu odstępstw od prawidłowego zapisu, nie tylko tzw. błędów ortograficznych).
• Dysgrafia - to trudność osi±gania dobrego poziomu graficznego pisma tzw. brzydkie pismo.

Co może świadczyć o tym, że Twoje dziecko ma dysleksję?

Wiek szkolny (klasa I – III):

1. Motoryka duża czyli mała sprawność ruchowa całego ciała, która objawia się w tym, że dziecko:

ma trudności z opanowaniem jazdy na dwukołowym rowerze, wrotkach, łyżwach, nartach,

niechętnie uczestniczy w zabawach ruchowych i lekcjach w – f ponieważ ma trudności
z wykonywaniem niektórych ćwiczeń.

2. Motoryka mała czyli obniżona sprawność ruchowa rąk, zauważamy, że dziecko:

nie opanowało w pełni czynności samoobsługowych związanych z ubieraniem się, myciem
i jedzeniem.

3. Koordynacja wzrokowo – ruchowa: zaburzenia objawiają się:

trudnościami z rzucaniem do celu i chwytaniem,

niechęcią do rysowania i pisania, odtwarzania złożonych figur geometrycznych, rysowaniem szlaczków w liniaturze zeszytu,

poprzez sposób trzymania ołówka, długopisu - dziecko zbyt mocno go przyciska przez co ręka szybko się męczy,

poprzez niski poziom graficzny rysunków i pisania – dziecko „brzydko” rysuje i niestarannie pisze (nie mieści się w liniaturze, zagina „ośle uszy”, pisze wolno).

4. Funkcje wzrokowe – objawy zaburzeń to:

trudności z wyróżnianiem elementów z całości lub z ich syntetyzowaniem w całość,

trudności z wyodrębnieniem szczegółów różniących dwa obrazki,

trudności z odróżnianiem kształtów podobnych (np. liter m – n, l – t – ł) lub identycznych, lecz inaczej położonych w przestrzeni (np. liter p – g – b – d).

5. Funkcje językowe – objawy zaburzeń to:

wadliwa wymowa,

przekręcanie złożonych wyrazów (przestawianie głosek i sylab, asymilacje głosek np. sosa lub szosza),

używanie sformułowań niepoprawnych pod względem gramatycznym, trudności
z poprawnym używaniem wyrażeń przyimkowych wyrażających stosunki przestrzenne: nad – pod, za – przed, wewnątrz – na zewnątrz.

trudności z pamięcią fonologiczną, sekwencyjną czyli trudności dotyczące zapamiętywania: sekwencji nazw (dni tygodnia, pory roku), sekwencji czasowej (wczoraj – dziś – jutro), sekwencji cyfr, szeregów 4 – cyfrowych: wierszy, piosenek

trudności z szybkim wymienieniem nazw np. wszystkich znanych owoców

wolne tempo nazywania szeregu prostych obrazków

trudności z nazywaniem i zapamiętywaniem liter alfabetu, cyfr, powtarzaniem z pamięci szeregu słów oraz szeregów cyfrowych

trudności z zapamiętaniem tabliczki mnożenia.

6. Lateralizacja – utrzymywanie się oburęczności.

7. Orientacja w schemacie ciała i przestrzeni – przejawy zaburzeń to:

trudność z jednoczesnym wskazywaniem na sobie części ciała i określaniem ich terminami: prawe – lewe np. odróżnieniem prawej i lewej ręki

trudności z określaniem położenia przedmiotów względem siebie

pisanie liter i cyfr zwierciadlane i/ lub zapisywanie wyrazów od prawej do lewej strony.

8. Czytanie – nasilone trudności w nauce czytania, które można dostrzec, jeżeli dziecko:

bardzo wolno czyta – prymitywna technika (głoskowanie lub sylabizowanie z wtórn± syntez± słowa), ale mało błędów

bardzo szybko czyta, ale popełnia przy tym wiele błędów (dziecko domyśla się treści na podstawie kontekstu)

niewłaściwie i słabo rozumie przeczytany tekst.

9. Pisanie – trudności z opanowaniem poprawnej pisowni związane z opóźnieniem rozwoju spostrzegania wzrokowego i pamięci wzrokowej to:

trudność z zapamiętaniem kształtu rzadziej występujących liter o skomplikowanej strukturze (np. wielkie litery pisane F, H, Ł, G)

mylenie liter podobnych pod względem kształtu np. l – t – ł, m – n

mylenie liter identycznych, lecz inaczej położonych w przestrzeni np. p – b – d – g

popełnianie błędów podczas przepisywania tekstów. Pisanie – trudności z opanowaniem poprawnej pisowni związane z opóźnieniem rozwoju fonologicznego aspektu funkcji językowych i pamięci fonologicznej objawiają się:

myleniem liter odpowiadających głoskom podobnym fonetycznie np. z – s, w – f, d – t, k – g

trudnościami z zapisywaniem zmiękczeń, myleniem głosek i – j, głosek nosowych: ą – om, ę – en

nagminnym opuszczaniem, dodawaniem, przestawianiem, podwajaniem liter i sylab

pisaniem wyrazów bezsensownych

nasilonymi trudnościami podczas pisania ze słuchu.

10. Orientacja w czasie – przejawy zaburzeń to:

trudności z określaniem pory roku, dnia, czasu na zegarze.

Rodzicu!!!!!
Jeżeli wyżej wymienione symptomy oraz trudności w czytaniu i pisaniu utrzymują się w klasie II, pomimo Twojej pomocy i właściwej pracy nauczyciela w szkole konieczne jest badanie diagnostyczne w poradni psychologiczno – pedagogicznej.

Wiek szkolny (klasa IV– VI):

1. Motoryka duża - czyli mała sprawność ruchowa całego ciała, która objawia się w tym, że dziecko:

ma trudności z opanowaniem jazdy na rowerze, wrotkach, łyżwach, nartach,

niechętnie uczestniczy w zabawach ruchowych i lekcjach w – f ponieważ ma trudności
z wykonywaniem niektórych ćwiczeń,

ma trudności z wykonywaniem ćwiczeń wymagaj±cych uczenia się sekwencji ruchowych (np. tor przeszkód, układ taneczny...)

2. Motoryka mała czyli obniżona sprawność ruchowa r±k, zauważamy, że dziecko:

Ma małą sprawność manualną – np. trudności podczas wykonywania prac technicznych, sklejania brył na geometrii lub rysowania schematów.

3. Koordynacja wzrokowo – ruchowa: zaburzenia objawiają się:

trudnościami z rzucaniem do celu i chwytaniem

niechęcią do rysowania i pisania, odtwarzania złożonych figur geometrycznych,

poprzez sposób trzymania ołówka, długopisu - dziecko zbyt mocno go przyciska przez co ręka szybko się męczy

poprzez niski poziom graficzny rysunków i pisania – dziecko „brzydko” rysuje i niestarannie pisze (nie mieści się w liniaturze, pisze wolno i mało czytelnie).

4. Funkcje wzrokowe – objawy zaburzeń to:

trudnosci z wyróżnianiem elementów z całości lub z ich syntetyzowaniem w całość

trudności z wyodrębnieniem szczegółów różni±cych dwa obrazki

wadliwa wymowa

przekręcanie złożonych wyrazów (przestawianie głosek i sylab, asymilacje głosek np. sosa lub szosza)

trudności z szybkim wymienieniem nazw np. wszystkich znanych owoców

wolne tempo nazywania szeregu prostych obrazków

trudności z nazywaniem i zapamiętywaniem liter alfabetu, cyfr, powtarzaniem z pamięci szeregu słów oraz szeregów cyfrowych

trudności z zapamiętaniem tabliczki mnożenia.

6. Orientacja w schemacie ciała i przestrzeni – przejawy zaburzeń to:

trudność z jednoczesnym wskazywaniem na sobie części ciała i określaniem ich terminami: prawe – lewe np. odróżnieniem prawej i lewej ręki

trudności z określaniem położenia przedmiotów względem siebie

pisanie liter i cyfr zwierciadlane i/ lub zapisywanie wyrazów od prawej do lewej strony.

7. Orientacja w czasie – przejawy zaburzeń to:

trudności z zapamiętaniem terminów i dat, chronologią zdarzeń na lekcjach historii.

8. Czytanie – nasilone trudności w nauce czytania, które można dostrzec, jeżeli dziecko:

bardzo wolno czyta lub czyta bardzo szybko i popełnia przy tym wiele błędów

słabo rozumie przeczytany tekst.

9. Pisanie – trudności z opanowaniem poprawnej pisowni związane z opóĽnieniem rozwoju spostrzegania wzrokowego i pamięci wzrokowej to:

nieprawidłowa pisownia, dominują błędy ortograficzne, pomimo znajomości zasad ortograficznych

nieczytelne lub słabo czytelne pismo.

W tym też okresie pojawiają się trudności na innych przedmiotach, np. przyroda (zła orientacja na mapie, stronach świata), matematyka (odczytywanie liczb od prawej do lewej strony, mylenie znaków, trudności z zapisem działań w słupkach), muzyka (czytanie i zapis nut), języki obce ( zapamiętywanie słówek, odróżnianie podobnych wyrazów, podobna wymowa), historia (zapamiętywanie nazwisk, nazw, dat, orientacja w czasie), sztuka (rysowanie)

Wiek szkolny (klasy ponadpodstawowe):

Język polski

Czytanie:
- wolne tempo czytania (czasem jedyne objawy trudności w czytaniu), trudności ze   zrozumieniem i zapamiętaniem czytanego tekstu,
- niechęć do czytania długich tekstów i grubych ksi±żek.
Pisanie:
- nieprawidłowa pisownia - dominują błędy ortograficzne lub tylko błędy ortograficzne pomimo   znajomości zasad pisowni (czasem jest to jedyny rodzaj trudności),
- trudności z organizacją tekstu (pisanie wypracowań),
- robienie błędów gramatycznych,
- trudne do odczytania odręczne pismo.

Języki obce

- trudności z poprawnym pisaniem pomimo dobrych wypowiedzi ustnych,
- trudności z budowaniem wypowiedzi słownych,
- trudności z zapamiętywaniem słówek,
- trudności z odróżnianiem podobnych wyrazów,
- nieprawidłowa wymowa,
- trudności z rozumieniem i zapamiętywaniem tekstu mówionego lub nagranego na taśmę,
- kłopoty z zapisem wyrazów w poprawnej formie gramatycznej.

Matematyka

Arytmetyka:
- błędne zapisywanie i odczytywanie liczb wielocyfrowych (z wieloma zerami lub miejscami po   przecinku),
- przestawianie cyfr (np. 56-65),
- trudności z dodawaniem w pamięci, nieprawidłowa organizacja przestrzenna zapisu działań   matematycznych, przekształcania wzorów,
- odwrotne zapisywanie znaków nierówności,
- nieprawidłowe odczytywanie treści w zadaniach tekstowych,
- nieprawidłowe sporz±dzanie wykresów funkcji.
Geometria:
- trudności z zadaniami angażującymi wyobraĽnię przestrzenn±,
- niski poziom graficzny wykresów i rysunków.

Biologia

- trudności z opanowaniem terminologii (dłuższe nazwy, nazwy łacińskie),
- problemy z organizacją przestrzenn± schematów i rysunków,
- trudności z zapisem i zapamiętaniem łańcuchów reakcji biochemicznych,
- trudności z opanowaniem systematyki (hierarchiczny układ informacji).

Chemia

- nieprawidłowe zapisywanie łańcuchów reakcji chemicznych,
- problemy z opanowaniem terminologii (np. nazwy i symbole pierwiastków i związków   chemicznych),
- trudności z zapamiętywaniem danych zorganizowanych przestrzen¬nie (np. tablica   Mendelejewa).

Geografia

- trudności z czytaniem i rysowaniem map,
- trudności z orientacj± w czasie i przestrzeni (wskazywanie kierunków na mapie
  i w przestrzeni; obliczanie stref czasowych, położenia geograficznego, kąta padania słońca   itp.),
- trudności z zapamiętywaniem nazw geograficznych.

Historia i wiedza o społeczeństwie

- trudności z zapamiętywaniem nazw i nazwisk,
- zła orientacja w czasie (chronologia, daty),
- trudności z orientacj± na mapach historycznych.

Sztuka

- trudności z czytaniem nut,
- trudności ze szczegółowym analizowaniem obrazów,
- trudności z rysowaniem (rysunek schematyczny, uproszczony) i organizacją przestrzenną   prac plastycznych.

Wychowanie fizyczne

- trudności z opanowaniem układów gimnastycznych (sekwencje ruchowe zorganizowane
  w czasie i przestrzeni),
- trudności w bieganiu, ćwiczeniach równoważnych,
- trudności w opanowaniu gier wymagaj±cych użycia piłki (tenis ziemny i stołowy, siatkówka,   koszykówka itp.),
- niechęć do uprawiania sportów wymagających dobrego poczucia równowagi (deskorolka,   windsurfing, snowboard itp.).

Specyficzne trudności pojawiające się również w pozaszkolnych ob¬szarach aktywności:

Uczenie się czynności użytecznych w życiu codziennym

- trudności z wypowiadaniem się i artykulacją złożonych wyrazów (spooneryzmy -   przejęzyczenia, przekręcenia nazwisk i nazw),
- trudności ze zautomatyzowaniem własnego podpisu,
- trudności z wypełnianiem formularzy,
- problemy z nauczeniem się prowadzenia samochodu,
- problemy z nauczeniem się układów tanecznych na kursie tańca. Zapamiętywanie nazw
  i danych stanowiących sekwencje,
- trudności z zapamiętaniem i dokładnym przekazaniem informacji odebranych przez telefon,
- trudności z płynnym wymienieniem wszystkich nazw miesięcy,
  w prawidłowej oraz odwróconej kolejności.

Liczby

- mylenie numerów, na przykład autobusów, takich jak 95 i 59, 6 i 9,
- mylenie kolejności cyfr przy wykręcaniu numeru telefonicznego,
- mylenie dat i godzin (stąd wynikają nieporozumienia towarzyskie),
- trudności z zapamiętaniem numerów telefonów, danych liczbowych. Orientacja w czasie
  i przestrzeni,
- kłopoty z planowaniem, organizacją i zarządzaniem czasem, materiałami oraz zadaniami,
- trudności z odróżnianiem strony prawej od lewej,
- kłopoty z czytaniem mapy lub z orientowaniem się w nieznanym terenie.

„Dekalog” dla rodziców dzieci dyslektycznych
RODZICU:

1. Nie traktuj swojego dziecka jak niezdolnego, złego lub leniwego!
2. Nie karz, nie wyśmiewaj w nadziei, że zmobilizujesz go do pracy!
3. Nie myśl, że dziecko samo z tego wyrośnie!
4. Pamiętaj, że kłopoty Twojego dziecka nie będą dotyczyć tylko czytania i pisania,
    będą również miały istotny wpływ na inne dziedziny jego życia!
5. Pamiętaj o systematycznej pracy nad pokonywaniem trudności!
6. Staraj się zrozumieć swoje dziecko, jego potrzeby, możliwości i ograniczenia.
    Zapobiegnie to pogłębianiu jego trudności i wystąpieniu zaburzeń nerwicowych!
7. Spróbuj jak najwcześniej zaobserwować trudności dziecka i skonsultuj je ze specjalistą!
8. Bądź w stałym kontakcie z nauczycielami!
9. Przestrzegaj konsekwentnie wskazówek udzielanych przez specjalistów (pedagogów,     psychologów, nauczycieli)!
10. Bądź życzliwy, cierpliwy i zawsze pomagaj swojemu dziecku!

Wielcy dyslektycy

Thomas Alva Edison

STRONY INTERNETOWE, KTÓRE WARTO ODWIEDZIĆ !!!!!

- www.ortofrajda.pl
- free.of.pl/s/samo
- http://dysleksja.univ.gda.pl
- www.cmppp.edu.pl
- www.terapiapedagogiczna.republika.pl
- www.dysleksja.pl
- www.jakubas.pl
- www.menis.gov.pl

Książki które warto przeczytać

1. A. Balejko „Pomagam dziecku w mówieniu, czytaniu i pisaniu” Białystok 1996,
    Wydawnictwo logopedyczne.
2. M. Bogdanowicz „Ryzyko dysleksji. Problem i diagnozowanie.” Gdańsk 2003r.,
   Wydawnictwo Harmonia.
3. E. Gruszczyk – Kolczyńska „Dzieci ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się
   matematyki” Warszawa 1997r., WSiP.
4. I. Czajkowska, K.Herda „Zajęcia korekcyjno – kompensacyjne w szkole” Warszawa 1989r.,
   WSiP.
5. T. Gąsowska, Z.Pietrzak – Stępkowska „Praca wyrównawcza z dziećmi mającymi trudności
   w czytaniu i pisaniu” Warszawa 1984r., WSiP.
6. G. Krasowicz – Kupis „Język, czytanie, dysleksja” Lublin 2001r., Agencja Wydawniczo –
   Handlowa Antoni Dudek.
7. M. Bogdanowicz „Ćwiczenia grafomotoryczne przygotowujące do nauki pisania według Hany
   Tymichowej” Gdańsk, Wydawnictwo Fokus.
8. E. Chmielewska „Ćwiczenia służące doskonaleniu percepcji słuchowej” Kielce 1995r.,
   Kielecka Oficyna Wydawnicza MAC.
9. E. Chmielewska „Ćwiczenia służące kształtowaniu orientacji przestrzennej” Kielce 1995r.,
   Kielecka Oficyna Wydawnicza MAC.